Andrès Iniesta: WK winst helpt tegen burn-out

La Liga, Spanjaarden

Andrés Iniesta haalde rare dingen in zijn hoofd, een jaar voordat hij Spanje wereldkampioen maakte met een doelpunt in de 116de minutt van de verlening in de finale tegen Nederland. Woorden als depressie en zelfmoord gebruikt hij niet, in zijn biografie The Artist, maar hij kan zich voorstellen dat mensen die het helemaal niet meer zien zitten iets geks doen. 

Het winnende doelpunt hielp Iniesta om te ontsnappen uit zijn diepe dal, zo blijkt uit de biografie die hij schreef met hulp van Marcos López en Ramón Besa. Hoe dat precies heeft gewerkt, blijkt lastig onder woorden te brengen, maar doordat Iniesta vertelt wat er in hem omgaat kunnen we hem begrijpen.

Eerst over de goal zelf: ‘Het is niet het doelpunt dat de mensen op televisie hebben gezien. Het lijkt erop, maar zo ging het niet echt. Als je door mijn ogen kijkt dan is het perspectief anders. Het gevoel dat ik op het veld had, kan ik niet onder woorden brengen. Ik heb nog nooit zo’n doelpunt gemaakt, ik weet niet hoe ik het moet uitleggen, hoe ik er recht aan kan doen. Alles om me heen bevroor voor een paar seconden.’

En dan de ontlading. Nadat Iniesta het winnende doelpunt heeft gescoord valt alle last van hem af. ‘Ik weet niet hoe ik zoveel geluk kan omschrijven’, legt hij uit. ‘Het is gewoon een oneindig gevoel van genot, dat je iets krijgt, waarvan je altijd hebt gedacht dat het buiten je bereik zou blijven. En dan ineens heb je het. Na al die tegenslagen. Uiteindelijk betaalt het voetbal je terug voor al je inspanningen.’ 

Terwijl heel Nederland van de bank zakte van teleurstelling liep Iniesta naar de hoek van het veld en trok hij zijn shirt uit om de blauwe letters eronder te laten zien die zijn fysiotherapeur Hugo Camarero erop had geschreven: ‘Dani Jarque. Siempre con nosotros’; ‘Dani Jarque, altijd bij ons’. Het is een eerbetoon aan zijn goede vriend die de zomer ervoor overleden is. Een dramatische gebeurtenis die Iniesta een jaar eerder diep in een zwart gat duwde, op een moment dat hij er mentaal dorrheen zat. 

Het is niet voor het eerst dat Iniesta in een dal belandt. Als twaalfjarige huilde hij zichzelf in slaap op La Masia. De nacht dat zijn ouders hem alleen achterlieten op de jeugdopleiding van Barcelona, en terug gingen naar zijn geboorteplaats Fuenteabilla in Albacete, herinnert hij zich nog steeds als de ergste uit zijn leven. 

AFGROND

Iniesta komt uit een familie van wijnboeren. Dankzij het geld dat hij verdiende, hoeft zijn familie de druiven niet meer door te verkopen aan wijnmakers, maar brengt Bodega Iniesta zelf wijnen op de markt. Eén ervan is de een rode wijn genaamd 116, een naam die verwijst naar de minuut waarin Iniesta het winnende WK-doelpunt maakte. 

Het eerste hoofdstuk van The Artist heet De Afgrond. ‘Het voelde alsof ik een vrije val was beland’, schrijft Iniesta over wat hem een jaar voor de WK-finale gebeurde. ‘Ik ging naar de dokter, want ik kon er niet meer tegen.’ Hij ziet geen licht meer aan het einde van de tunnel, geen uitweg, heeft geen vertrouwen meer in zichzelf. Dat is een bizarre ervaring schrijft Iniesta, want hij had zijn leven lang vertrouwen in zichzelf. 

De depressie, of hoe het ook mag heten, duikt op nadat Iniesta met Barcelona in 2009 de nationale titel, de beker en de Champions League heeft gewonnen. Het had zijn gelukkigste zomer ooit moeten zijn. ‘Maar op een dag begon ik me slecht te voelen, zonder dat ik precies wist waarom. En de volgende dag was het niet beter. En de volgende ook niet.’ Iniesta wordt getest, maar doktoren kunnen niks vinden. In de eerste trainingssessie van het nieuwe seizoen raakt hij ook nog geblesseerd. Het verbaast hem niets want Iniesta’s lichaam en geest zijn op dat moment niet in balans. 

HARTAANVAL

Zijn teamgenoten weten van niks. Wat er met hem aan de hand was, wist Iniesta zelf ook niet, maar hij hield het niet meer vol tijdens trainingen. Ga dan maar wandelen, zei Guardiola tegen hem en dat deed Iniesta regelmatig. En dan, tot overmaat van ramp brengt teamgenoot Puyol hem verschrikkelijk nieuws. Dani Jarque, de aanvoerder van Espanyol en een goede vriend van Iniesta is overleden aan een hartaanval.

Iniesta heeft het gevoel dat hij in een ‘vrije val’ belandt. ‘Het leek alsof alles donker was geworden.’ Van een depressie wil hij niet spreken. Iniesta gebruikt het woord onrust. Hij zoekt steun bij de clubdoktoren. Hij heeft zich zijn hele leven een soort superman gevoeld, maar ineens heeft hij het gevoel alsof hij leeg is vanbinnen.’

Het zijn vage klachten, erkent Iniesta. ‘Je vraagt je misschien af: waar heeft hij het over. Hij heeft alles. Dat vroeg ik mezelf ook af. Maar ik voelde me leeg, ik had geen energie meer. En als je geen energie meer hebt, dan moet je iemand vinden die je op kan starten, anders ben je dood.’ 

Clubpsycholoog Imma Puig luistert naar hem en legt hem uit, dat mensen soms automatisch dingen blijven doen, omdat het moet. Dag na dag, todat ze op een dag niet verder kunnen. Er is niet een eenvoudige medische verklaring voor Iniesta’s problemen. ‘Hij kwam erachter hoe kwestbaar we allemaal zijn als je hoofd niet in orde is’, zegt clubdokter Ricard Pruna. Het woord burn-out valt verrassend genoeg niet.

VAN BOMMEL

Uiteindelijk maakt het winnende doelpunt dat hij scoort in de WK-finale een einde aan Iniesta’s lijdensweg. Tenminste, zo lijkt het, want een precieze analyse van zijn herstel heeft The Artist niet te bieden. 

Kort voor de finale lijkt hij al aan de beterende hand. In het holst van de nacht, voor die finale, is Iniesta opgestaan en heeft hij sprintjes getrokken door de gang van zijn hotel. Hij voelt dat de pijn is verdwenen. 

Het lijkt erop dat hij de zaken weer helemaal zelf onder controle heeft al is dat natuurlijk niet echt zo. Zo kost de oorlog die Mark van Bommel met hem voert, Iniesta in de finale bijna de kop. Hij schrijft: ‘Natuurlijk herinner ik me de aanvallen van Van Bommel. Hij ging expres op me staan en beging twee overtredingen waarvoor hij allebei een directe rode kaart had kunnen krijgen. En dan te bedenken, dat ik bijna degene was die uit het veld werd gestuurd. Dat was toen ik mijn heup even uitstak en hij neerging alsof ik hem had vermoord. Ik was woedend omdat hij opzettelijk had geprobeerd me te raken.’

Zo ver kwam het niet en veel voetbalfans buiten Nederland zullen er niet om hebben getreurd. 

De weduwe van Dani Jarque zat tijdens de finale voor de televisie en vertelt Iniesta later dat ze al begon te huilen, een paar seconden voordat Iniesta scoorde. Ze wist dat het doelpunt zou komen. 

Geef een antwoord