Maradona: Op zoek naar de ruimte

Argentijnen, Argentijnen, Landen, Topspelers, Uncategorized, Zuid-Amerika

In alle odes en liefdesbetuigingen na het overlijden van Maradona, op 25 november 2020, springt de anekdote van Gary Linneker eruit. De topscorer op het Wereldkampioenschap voetbal van 1986 (hij maakte er zes, Maradona maar vijf) zag eens hoe de Argentijn een bolletje opgerolde sokken eindelooslang zat hoog te houden, zittend op een bankje, terwijl wereldsterren als Michel Platini bewonderend toekeken. 

De anekdote van Gary Linneker is zo mooi, omdat hij dicht in de buurt blijft van het spelletje: de fabuleuze vaardigheden van de wondervoetballer. Linneker had nooit gedacht dat iemand qua voetbalkwaliteiten ooit bij hem in de buurt zou komen, al zegt hij erbij dat Messi in veel opzichten sterk op hem lijkt. Qua technische vermogens misschien, niet als bron van mooie verhalen in de voetbalgeschiedenis.

Het was in de kleedkamer, voorafgaand aan een vriendschappelijke wedstrijd van wereldsterren op Wembley. Maradona liep daarna al jonglerend de kleedkamer uit, naar de middencirkel. Hij schoot de bal zo ver als hij kon omhoog en ging staan wachten met zijn armen over elkaar, totdat die terugkwam. En daarna opnieuw, beng gaat de bal de hoogte in. En weer: beng. Dertien keer schiet Maradona de bal naar de wolken. Bam, wachten. Bam, wachten. Tussendoor hoeft hij rustig niet meer dan drie stappen te zetten om de bal opnieuw skyhigh te sturen. ‘De volgende training probeerden we het allemaal’, vertelt Linneker. ‘Het lukte ons niet meer dan drie keer. En we moesten allemaal rennen om de bal opnieuw te kunnen raken.’ 

Vier jaar voor voordat Argentië op 22 juni 1986 tegen Engeland de kwartfinale won van het Wereldkampioenschap voetbal, verloor het de strijd om de Falklandeilanden: 649 Argentijnen en 228 doden Engelsen kwam om het leven. Presentator Erik Dijkstra legde het praatprogramma M uit dat hij vindt dat de handsgoal van Maradona in de WK-kwartfinake tegen Engeland de mooiste ooit is, omdat die laat zien dat Maradona er alles voor over had om te winnen. De hele wereld heeft gezien dat hij met zijn hand heeft gescoord, behalve de scheidsrechter en Dijkstra weet wat hij riep, toen hij juichend naar zijn medespelers liep:Callate la boca y sigue animando. Houd je kop en ga door met juichen. 

Maradonna maakt in zijn carrièreeen reeks stripboekdoelpunten waar Appie Happie en Roel Dijkstra niet van durfden dromen en die voetbalgekken als Renévan der Gijp en vele anderen nog eindeloos vaak terug kijken. 

Stripboekdoelpunten

In het gewonnen wereldkampioenschap van 1986 dribbelde hij 53 keer een tegenstander voorbij, gemiddeld 8 keer per wedstrijd. Geen speler maakte ooit zo veel succesvolle dribbels op een wereldkampioenschap. Geheel in stijl houdt Maradonna naast dit record van de brille ook een belangrijk WK-record van de boef. Hij kreeg in de toernooien waaraan hij meedeed zeven vrijtrappen tegen wegens hands, meer dan enige andere speler op wereldkampioenschappen. De Hand van God-goal kwam niet uit te lucht vallen.

Ruimte

Zijn beroemdheid koste Mardona zijn levensruimte, op het veld en daarbuiten. Vanaf het moment dat hij zijn eerste balletjes hooghoudt in de sloppenwijken van Via Fiorito draaien de camera’s zo blijkt uit videomateriaal dat verzameld is in de Arte-documentaire Maradona der Goldjunge. Zijn eerste eerste interviews geeft het ‘wonderkind’ ook al op heel jonge leeftijd. Met zijn twee broertjes (hij komt uit een nest van zeven) vormt hij netjes een rijtje voor de verslaggever. Een van hen heeft ook al eens in het Argentijns jeugdelftal gespeeld, maar wil zich niet meten met Diego. Hij kent zijn plaats: ‘Mijn broer komt van Mars.’

Zijn ganse leven wordt Maradona waar hij ook gaat gevolgd door een een schreeuwende massa. Het begin van de documentaire Diego Maradonavan Asif Kapadia geeft daarvan een benauwend beeld. Als in een actiescene aan het begin van een James Bond-film wordt Maradona toeterend door Napels geëscorteerd in een piepklein fiatje (hij had om een Ferrari gevraagd). 

Er klinkt gejuich vanuit een zee van lichtblauwe vlaggen als hij in 1984 via een trap omhoog komt uit de grond en voor het eerst het veld betreedt van het Sao Paolo (sinds zijn dood het Stadio Armando Maradona). Het stadion is mede zo indrukwekkend omdat het lijkt alsof de tribunes omhoog lijken te lopen tot in het oneindige. Het ziet er uit alsof de mensen bovenin zo over de rand kunnen tuimelen. Pas op luchtbeelden, gefilmd van boven het stadion, zie je dat een van onderaf onzichtbare brede betonnen rand dat voorkomt. Hij wuift de menigte een paar kushandjes toe en houdt een paar keer een balletje hoog. Bona Sera Napolitani. Dan verdwijnt hij weer, met een kolkende massa in zijn kielzog. 

Door de jaren heen willen alle al dan niet corrupte wereldleiders willen met hem op de foto. Carlos Menem ontmoet hem in het stadion en houdt daarna kansloos een balletje hoog. Opvolgers als Fernando Della Rue deden niet anders.

Af en toe bijt hij van zich af, zoals tegen een verslaggever die hem op het veld van Napoli benadert. Als ik je weer bij mijn huis zie dan krijg je een kopstoot.’ Hij geeft de verslaggever een denigrerend klapje op de wang. Een keer zou hij met een luchtbuks geschoten hebben op verslaggevers?

De krullenbos van Maradona varieert door de jaren in omvang, maar vaak is het alsof hij een enorme zwarte wollen muts heeft opgezet. Het is als een plek waaronder hij zich nog enigszins kan verschuilen voor het licht van de camera’s.

Overal zijn schreeuwende, opdringerige mensen. Als Maradona uitstapt, flitsen de camera’s en dromt iedereen om hem heen. Mensen willen hem omhelzen. De entree via de catacomben van in het Sao Paolo-stadion voelt en ziet er uit als de entree van een gladiator, die langs in de grond weggewerkte loopgraven het Collosseum binnenkomt. Door de tralies boven zijn hoofd kan hij de fans zien schreeuwen.

Ook binnen het veld was niemand bereid Maradona de ruimte te geven. In hun tevergeefse pogingen om hem in bedwang te houden, begingen tegenstanders 152 overtredingen tegen hem gedurende de vier wereldkampioenschappen waaraan hij meedeed (’82, ’86, ’90 en ’94). Dat is een overtreding in elke 12 minuten en 46 seconden en meer dan twee keer zoveel als er ooit tijdens wereldkampioenschappen werden begaan tegen tegen enige andere speler (Jairzinho met 64). Met het aantal opvertredingen op een speler begaan is Maradona nummer 1, 2 en 3 op de lijst van het grootste aantal overtredingen ooit in de wereldkampioenschappen ooit in respectievelijk de WK’s van 1986 (54), 1982 en 1990.

Gapend

Het aantal dribbels dat Maradona maakte op het WK van ’86 is een all-time record (bron: Opta)

Als armste stad van Italie kocht Napels in 1982 de duurste voetballer van de wereld: 13 miljoen euro koste hij. In de documentaire Der Goldjunge zien we hoe hij gapend zijn contract tekent, varend op een motorjacht in de baai van Napels. Op de achtergrond steekt dreigend de Vesuvius omhoog.

Maffiageld of niet, Maradona betaalde de investering terug met een rendement dat niemand voor mogelijk had gehouden. Hij bracht Napoli, de lokale club die in Italie nog nooit wat gewonnen had, de Scudetta, het kampioenschap van Italie. Diego Facce Ancora Sognare, Diego laat ons nog eens dromen, valt er nog altijd te lezen op nooit weggepoetste graffiti in de straten van Napoli. 

Wilde eigenlijk iemand weten waar dat geld vandaan kwam? Een journalist die daarover een kritische vraag stelt tijdens de persconferentie onder het stadion bij de presentatie van Maradona als nieuwe speler wordt door de voorzitter schreeuwend de zaal uit gezet: zoveel onwetendheid, wat een schande! Maradona, naast hem gezeten aan de tafel voor de persconferentie, kijkt van onder zijn enorme krullenbos verbaasd opzij.

‘Napels was een stad waar de mensen doorheen reden, terwijl ze angstvallig hun portemonee vasthielden’, schreef oud-Italie correspondent Ed Vulliamy, in de Gurdian. ‘En meestal tevergeefs.’

Als Napoli in het noorden moest spelen bij de grote rijke clubs zoals AC Milan, Inter Milan en Juventus, dan werden spelers en fans beschimpt en uitgescholden. ‘Hier komen de Napolitanen, wat een stank. Zelfs de honden rennen weg. Cholerati (cholera-leiders), Terremottati (aardbevingslosers).

Als kind uit de sloppenwijken, kan Maradona zich inleven in de haat tegen de rijkeren: Juve krijg de klere, leert hij zijn dochter zingen als ze twee is. En daarna: ‘Klote AC Milan.’ Als de successen komen kan de harde kern van Napoli (CurvaB) de discriminerende spreekkoren beantwoorden met zonniger antwoorden: ‘Mama, waarom slaat mijn hart zo snel. Omdat ik Mardadona heb gezien. Ik ben verliefd.’

Vliegende tackles

Als Maradona in de Serie A gaat spelen is dat niet direct een succes. Napoli verliest met 3-1 (van?). Napoli verliest met 3-0 van Torino. Met 2-0 van. Hij moet zich aanpassen aan de ellenbogen en vliegende tackles. De Serie A was van een andere snelheid en een andere hardheid, vertelt hij in de documentaire van Asif Kapadia. Ik moest een balans zien te vinden. Als ik de ruimte had opgezocht en ze de tackles uit de weg was gegaan had mijn team niks aan mij gehad. En als ik ze op hoge snelheid had opgezocht, had mijn techniek niet gewerkt. Ik moest een balans vinden en dat was niet makkelijk.

Verbrijzelende enkel

Maradona’s statement over de hardheid van de Italiaanse competitie is opmerkelijk, want hij heeft dan al een paar jaar gespeeld in Spanje en ook daar is hij keihard aangepakt. Sterker, de Spanjaarden zijn ver over de schreef gegaan. In zijn biografie vertelt Maradona dat hij het tijdens de wedstrijd tegen Atletic de Bilbao op 24 september 1983 het geluid hoort van een plank die doormidden breekt. Het is het geluid van zijn verbrijzelende enkel.

De dader is Goikoetxea, de slager van Bilbao, een verdediger die eerder de carrière van bekende voetballers kapot heeft geschopt. In een vitrine in zijn huis bewaart hij nog altijd de voetbalschoen waarmee hij dat heeft gedaan. Niet omdat hij trots is op wat hij heeft gedaan, maar omdat hij in die voor hem ook verschrikkelelijke week met diezelfde schoenen een doelpunt zou maken in een Europacupwedstrijd. Het is voor hem een sterke herinnering aan de toppen en de dalen van het voetbal.

Er gaan twee schroeven in zijn enkel. Ook het moment waarop de schroeven er een paar maanden uit worden gehaald is gefilmd. De eerste komt er draaiend uit, met een schroevendraaier, de tweede alleen rechtstandig en met het geweld van een nijptang. Als hij net is hersteld speelt Barcelona in 1984 opnieuw tegen Atletic Bilbao, het is de finale van de Copa del Rey en ze schoppen hem weer aan alle kanten. Maradona verliest zijn zelfbeheersing. Met vliegende karatekrapen hakt hij in op tegenspelers en supporters.

Balans

Na twee jaar spelen in de Serie A vindt Maradona zijn balans. In de kampioensjaren zie je hem weer eindeloos dribbelen, als een tuimelpoppetje tussen verdedigers door slalommen, elke verdediger keer op keer een fractie van een seconde te snel af. Napoli begint wedstrijden te winnen van de grote ploegen uit het noorden. Maar, zo zegt Maradona: non basta battaere Milan i Juventus dobbiamo battere tutti: het is niet genoeg om AC Milan en Juventus te verslaan. We moeten iedereen verslaan.

Dat lukt in het seizoen 1986/87. De straten van Napels vullen zich met bomvolle toeterende fiatjes waarin de met vlaggen zwaaiende Napolitanen met Maradona-pruiken op letterlijk uit hun dak gaan. Het was, naar verluid, twee maanden lang feest.

‘Dit is het mooiste moment van mijn leven’ , zegt Maradona tegen een verslaggever. Maar het wereldkampioenschap van 1986 dan? Dat was niet op de bodem van mijn eigen land Argentinie, zegt Maradona. Die kans is me in 1978 afgenomen. Daarom is deze titel mooier.

In onderbroek rondspringend en zijknat van de champagne vieren de spelers het kampioensfeest van Napoli. Ze zingen weer: Ik heb Maradona gezien en ik ben verliefd. Maradona gaat niet in zijn onderbroek. Hij houdt zijn sportbroekje aan en interviewt zijn medespelers.

Elf kinderen

Als zijn kinderen geboren worden draaien ook weer de camera’s, gewenst of ongewenst. Italiaanse televisiejournalisten bezoeken het bed van Cristiana Sinagra, een jonge vrouw die haar zoon Diego heeft genoemd, naar de voetballer met wie ze een klein jaar een relatie heeft gehad. Diego ontkent alles, thuis huilend tegenover Claudia Villafani, zijn jeugdvriendin.

Volgens zijn biograaf Guilem Balague is het een publiek geheim dat Maradona op zijn minst elf kinderen heeft. Zijn huwelijk met Claudia Villafañe eindigde in 2004 in de rechtszaal. Tijdens die procedure erkent hij in elk geval één van zijn zoons: Diego Cristina Sinagra. Deze jongen schopt het tot een verdienstelijk strandvoetballer en weet zijn vader voor het eerst te ontmoeten door stiekem een Italiaanse golfclub binnen te dringen. 

Gevangenisbewaarder

Na de eerste landstitel vraagt Maradona aan Napels-voorzitter Corrado Ferlain hem te verkopen, want hij wordt gek van de de Napolitaanse drukte, maar Ferlaino is daartoe niet bereid. Maradona is woest dat hij niet mag vertrekken en noemt Ferlaino zijn gevangenisbewaarder, maar hij zal uiteindelijk toch blijven tot aan het seizoen 1990/1991. Naast het eerste kampioenschap brengt hij Napoli ook nog de beker, de UEFA-cup in 89/90 en in 1990 worden ze opnieuw kampioen.

Met hemzelf gaat het dan allang bergafwaarts. Al in zijn jaren bij Barcelona probeerde Maradona voor het eerst coacaïne. Eenmaal in Napels gaat hij na de weekendwedstrijden dagenlang feesten. En vanaf woensdag begint hij te ontgiften. Hij accepteert, dure horloges, drugs, prostiuees en vriendschap van de Italiaanse Gomorrabaas Luigi Giuliano 

Tot 1990 vergeeft iedereen Maradona zijn foute vrienden. Hij rommelt zich op onverklaarbare wijze langs de dopingtests van voetbalwedstrijden. Misschien leverde iemand anders zijn plasje in zijn plaats voor hem in. Maar tijdens het wereldkampioenschap voetbal in Italë, maakt hij een fout. Op 3 juli 1990 speelt het thuisland in de halve finale tegen Argentinië. Plaats van handeling: het Sao Paolostadion in Napels. 

Maradona dingt nadrukkelijk naar de support van de Napolitanen en zinsspeelt herhaaldelijk op de status van het zuiden en Italië, als ongewenste verschoppeling in het land: Napoli non èItalia; Napels is geen deel van Italië. Als de Napolitanen me gelukkig willen zien zou het leuk zijn als ze Argentiniëwillen steunen.

Duivel

Italiëis favoriet, maar verliest. Maradonna scoort en juicht in de winnende strafschoppenreeks. Mardonna wordt uitgefloten. Mardonna is de duivel staat er ineens op de voorpagina’s. 

Argentiniëverliest de finale van Duitsland en Maradona wordt opnieuw uitgejouwd door het hele stadion. Huilend neemt hij de zilveren medaille in ontvangst. Hij is te ver gegaan en wie hem ook tot dusverbeschermde trekt vanaf dat moment de handen van hem af. 

In 1991 duikt er plotseling een politietap op, waarin hij vrouwen en drugs bestelt. Zijn warme veroudingen met de Comorra komen naar buiten. Die wil geen publiciteit en laat hem vallen.

Twintig jaar gevangenisstraf wegens cocaïnehandel hangt hem boven het hoofd. Maradona schikt voor veertien maanden cel en een boete van 5 miljoen lire en vlucht terug naar Argenitinie. Hij kwam aan in een stadion met 85 duizend mensen en vertrekt alleen. 

In de rest van zijn carrière leeft Maradona nog meermalen op, maar de doorgaande lijn is naar beneden. Een dopingtest tegen Bari pakt ook positief uit. Felaino is niet bij de uitspraak en Maradona wordt voor een jaar geschorst. In Buenos Aires wordt hij ook gearresteerd wegens cocaïnebezit.

In de voorbereiding op het WK in de VS wordt hij gefilmd op de pampas. Tegen Griekenland scoort hij en zien we het beroemde beeld, waarin hij wild in de camera kijkt. Ook tegen Nigeria wint Argentinië, maar tijdens zijn interviews na afloop duikt plots een dame naast hem op, die hem lijkt te volgen als zijn schaduw: een vreemd lachende verpleegster. Ze neemt hem hand in hand mee naar de dopingcontrole. Maradona wordt betrapt op epifdrine. Hij wordt voor vijftien maanden van het voetbal uitgesloten. Ik heb geen drugs genomen, zegt hij. De club Racing Buenos Aires gunt hem een plek als trainer. 

Na zijn schorsing in 1994 bezoekt Maradona meermaals Fidel Castro. Hij tekent zijn petje en laat zich arm in arm met hem filmen. Hij gaat provocerend trainen met Ben Johnson, ook betrapt op doping. Zet een grote zonnebril op en geeft de Canadase voormalig topsprinter een kus op zijn kale bol.

In 1995 keert hij terug bij Boca Juniors. Het is de club in een arme wijk van Bueanos Aires waar hij in 1980 naartoe overstapte nadat hij een aanbod van het rijke Argentina River Plate had afgewezen. Maradona laat een streep in zijn haar verven in de gele clubkleur van Boca. Op 3 juli 1997 wordt hij er met vuurwerk en spandoeken verwelkomd voor zijn laatste wedstrijd bij de club waar het eigenlijk allemaal begon.

In de jaren erna verandert Maradona in een waggelende man met een jojoënd gewicht. Het circusdeel van zijn voetbalvaardigheden lijkt niet te leiden onder zijn postuur. Nog altijd schiet hij balletjes vanuit stand in de kruising Daarna slaat hij een paar kruisjes en maakt hij een feestelijke buikschuiver. Als er dertig ballen voor hem klaar worden gelegd, schiet hij ze achter elkaar stuk voor stuk in de kruising. Zijn voetbalpassie lijkt ook onverminderd. 

Na zijn carrière is Maradona trainer bij tal van clubs en maakt hij de hele natie meermaals aan het schrikken met zijn ziekenhuisopnames.Hartritmestoornissen treffen hem een gevolg van cocainegebruik. Acht maanden later is hij er alweer bovenop. Met een grote zonnebrik op zijn hoofd staat hij op de rand van het zwembad. ‘Fidel, Fidel’, scandeert hij. Als hij bovenkomt steekt hij een sigaar op en spreekt vanuit het zwembad rechtstreeks tot de camera: Hoe meer Zuid-Amerikansen en Europeanen ik leer kennen, hoe meer ik van Cuba ga houden.’ Hij heeft intussen een tatoeage van Che Guevara op zijn arm laten zetten. 

In 2004 zien we hem terug in een actualiteitenprogramma. Met een dikke kop en een krijtstreep. Het prachtige ventje veranderd is in een dikke dwerg veranderd. Huilend vertelt hij over zijn thearpieën.

De beste

Ondanks alle affaires blijft hij voor velen de heilige van Napels. Na een van zijn vele dopingstesten neemt een verpleegkundige zijn bloedbuisje mee en zet het bij als een relikwie in de Sint Januarius-kapel. Heilig blijft hij dus voor sommigen , hoe vaak hij zich ook gedroeg als een boef.

Was Maradona de beste? In 2000 krijgt hij van wereldvoetbalorganisatie FIFA de trofee uitgereikt. Hij is verkozen tot beste voetballer van de eeuw. Meer dan de helft van de stemmen die zijn uitgebracht gaan naar hem, Platini en Pelézitten op de tribune en klappen voor hem. Maar héwat gebeurt en dan? Nu verschijnt Peléop het podium en krijgt hij een trofee overhandigd. Détrofee, zo lijkt het omdat hem de laatste eer wordt gegund. De camera filmt een lege plek op de tribune. ‘Ik wilde Maradona halen, zegt Pelé, maar hij is al weg.

Wat blijkt? Nadat Maradona als beste gekozen is besluit FIFA een eigen verkiezing uit te schrijven, waarin voetbaljournalsten en officials de beste mogen kiezen. Via internet zouden overwegend jongeren gestemd hebben en dat zou de verkiezing van Maradona oneerlijk hebben gemaakt. Maradona reageert boos en verbolgen en noemt de FIFA corrupt. De reactie van een slechte verliezer, maar met alle onthullingen over corruptie in de jaren erna haalde hij toch enigszins zijn gelijk.

Geef een antwoord